Hinduizm

hinduizm

Hinduizm
Hinduizm ((ÓĄŞÓĄĘÓĄżÓĄĄÓĄĘ ÓĄžÓĄ░ÓąŹÓĄ«; ayn─▒ zamanda San─ütana Dharma – ÓĄŞÓĄĘÓĄżÓĄĄÓĄĘ ÓĄžÓĄ░ÓąŹÓĄ«, ve Vaidika-Dharma – ÓĄÁÓąłÓĄŽÓĄ┐ÓĄĽ ÓĄžÓĄ░ÓąŹÓĄ« diye de bilinir) ├žok kapsaml─▒ ve geni┼č bir dindir. ├ľzellikle Hindistan, Nepal ve Banglade┼č’te yayg─▒nd─▒r, g├╝n├╝m├╝zde yakla┼č─▒k 900 milyon inanan─▒yla (mensubuyla) H─▒ristiyanl─▒k ve ─░slam’dan sonra en b├╝y├╝k ├╝├ž├╝nc├╝ dindir. K├Âkeni, ismini de ald─▒─č─▒ gibi, HindistanÔÇÖa dayan─▒r. Bu dine mensup ki┼čilere ÔÇťHinduÔÇŁ denir. Bu inan├žl─▒ Hindular dinlerini bir ya┼čam tarz─▒ olarak benimserler. Hinduizmin en eski ve kutsal kitaplar─▒ (yaz─▒lar─▒) ÔÇťKutsal VedalarÔÇŁd─▒r.

Hinduizm sonradan geli┼čen bir kavramd─▒r. ─░lk zamanlar─▒nda Hindistan’─▒n farkl─▒ b├Âlgelerinden, M├╝sl├╝man, H─▒ristiyan, Yahudi, Budist veya Jain olmayan ki┼čilerin bir araya gelmesiyle olu┼čan bir grup olarak ba┼člad─▒; ancak zaman i├žinde h─▒zla geli┼čti. 19. y├╝zy─▒l─▒n ilk yar─▒s─▒nda ─░ngilizce konu┼čulan ├╝lkelerde bu kavram bir kimlik kazand─▒ ve HindutvaÔÇÖn─▒n (Hindu k├Âktenci hareketi) geli┼čimiyle bir ideoloji olarak an─▒lmaya ba┼čland─▒. Bunlardan farkl─▒ olarak Hint Anayasas─▒nda Hinduizm; Jainizm, Budizm ve SihizmÔÇÖi i├žeren bir tan─▒m olarak belirtilir. Herkes, ya┼čam ve ├Âl├╝m├╝n s├╝rekli birbirini takip etti─čine, yani reenkarnasyona inan─▒r. Din ├Â─čretmenleri ÔÇťGuruÔÇŁlar, onlar─▒n inan├žlar─▒nda b├╝y├╝k ├Ânem ta┼č─▒rlar. Teolojileri ve felsefeleri tamamen farkl─▒l─▒k g├Âsterse de Hindular birlikte dua eder ve birlikte kutlama yaparlar. ÔÇť├çe┼čitlilik i├žinde birlikÔÇŁ Modern HinduizmÔÇÖde s─▒kl─▒kla kullan─▒lan bir kavramd─▒r.

Hinduizm’de en ├Ânemli ilke dharmad─▒r. Dharma, insanlar─▒n sosyal ve dini konumlar─▒n─▒n gere─či davran─▒┼č bi├žimlerinden dini uygulama tarzlar─▒na kadar uzanan prensipler b├╝t├╝n├╝ne i┼čaret eden bir kavramd─▒r. En ├╝stte bulunan Realite’ye tapar ve b├╝t├╝n insanlar─▒n ger├že─či fark edece─čini belirtir. Hinduizmin ├žo─ču mezhebine ve inan─▒┼č─▒na g├Âre ebedi bir cehennem ve lanetlenme diye bir ┼čey yoktur. Yaln─▒z, M.S. 1300 y─▒llar─▒nda Madhva’n─▒n kurmu┼č oldu─ču Vaishnavism’in Dvaita inan─▒┼č─▒na g├Âre ebedi lanetlenme olgusu vard─▒r.

Madhva ruhlar─▒ 3’e b├Âlm├╝┼čt├╝r:
1) Mok┼ča’ya ula┼čabilecek ruhlar (Mukti-yogyas),
2) Sonsuza kadar do─čum ├Âl├╝m d├Âng├╝s├╝nde kalacak olan ruhlar (Nitya-samsarins),
3) Sonsuza kadar lanetlenecek ac─▒ ├žekecek ve sonsuz cehenneme gidecek olan ruhlar (Tamo-Yogyas).

Hinduizm, t├╝m g├Âr├╝n├╝mleri biricik kayna─č─▒n a├ž─▒l─▒mlar─▒ kabul eden Monist perspektiften, ikilili─če d├╝alizm, ortado─ču dinlerindeki gibi y├╝ce bir Tanr─▒’ya dayal─▒ deizmden, ├žok tanr─▒c─▒l─▒─ča b├╝t├╝n ruhsal yollar─▒ kabul eder ve ge├žerli sayar.

Her varl─▒k kendi yolunu se├žmekte ├Âzg├╝rd├╝r; bunu ister duayla, ister inzivayla, ister meditasyonla yapar, isterse fedak├órca davran─▒┼člarla. Tap─▒naklarda tap─▒nmaya, kutsal metinlere ve guru disiplini gelene─čine ├Ânem verir. Dinsel bayramlar, ha├ž, kutsal ilahiler ve evlerde tap─▒nak uygulanan geleneklerdir.

Hindu yolunu sevgi, ┼čiddetten ka├ž─▒nma, iyi davran─▒┼člar ve do─čruluk yasas─▒ tan─▒mlar. B├╝t├╝n karmalar temizlenene, Tanr─▒ fark edilene kadar her varl─▒k yeniden bedenlenir. Muhte┼čem kutsal tap─▒naklar─▒n, Hindu evindeki huzur dolu dindarl─▒─č─▒n, metafizik ve yoga bilimin ├Ânemi b├╝y├╝kt├╝r.

Hinduizm mistik bir dindir. Bu dinde olan ki┼čiyi i├ž varl─▒─č─▒ndaki Ger├že─či ki┼čisel olarak tecr├╝be etmeye, sonunda insan ile Tanr─▒’n─▒n bir oldu─ču ┼čuurun zirvesine ula┼čmaya te┼čvik eder. Hinduizm, d├╝nyan─▒n en eski dinidir. Ba┼člang─▒c─▒ belli de─čildir ve kay─▒tl─▒ tarihten ├Âncesine kadar uzan─▒r. (Hinduizm, M├ľ 1500’lerde Veda’lar─▒n yaz─▒ya ge├žirilmesinden ├žok daha ├Ânce de mevcuttu. M├ľ 3000 y─▒llar─▒nda Pre-Harappa ve Harappa d├Ânemlerinde ─░ndus uygarl─▒─č─▒n─▒n dini idi bu y─▒llardan kalma ├že┼čitli ┼×iva kal─▒nt─▒lar─▒ bulunmu┼čtur). Belli bir kurucusu yoktur.

Hinduizm’de, ilk defa M├ľ 800’l├╝ y─▒llarda Brihadaranyaka Upani┼čad’ta detayl─▒ bir ┼čekilde a├ž─▒klanan karma ve reenkarnasyon inan├žlar─▒ bulunmaktad─▒r.

Ki┼činin hayat─▒nda yapt─▒─č─▒, d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝, hissetti─či b├╝t├╝n olgular ve mental nitelikler, ki┼činin gelecekteki hayat─▒n─▒ ve b├╝t├╝n ki┼čilik ├Âzelliklerini, kaderini bi├žimlendirir, ba┼čka bir deyi┼čle Hinduizm’e g├Âre ki┼či, fark─▒nda olarak veya olmayarak kendi kaderini yaratmaktad─▒r, Tanr─▒ bu kadere “k├Ât├╝” bir etki b─▒rakacak bir ┼čekilde m├╝dahele etmez yani ki┼činin hayat─▒nda ba┼č─▒na gelen k├Ât├╝ olaylar─▒n hi├žbirinin arkas─▒nda “Tanr─▒” yoktur, ancak e─čer ki┼či Tanr─▒’ya derin ve i├žten dua ederse Tanr─▒, ki┼činin karmas─▒na iyi etki edebilir.

Y├╝ksek ├žakralarda bulunan aka┼čik haf─▒za, ki┼činin d├╝nya hayatlar─▒nda, astral boyutlarda ve di─čer var olu┼č bi├žimlerinde yapt─▒klar─▒n─▒, d├╝┼č├╝nd├╝klerini, mental ├Âzelliklerini, ruh etkilemeleri bi├žiminde bir nevi “kay─▒t” etmektedir.

Hinduizm’e g├Âre insan─▒n ya┼čamlar─▒nda ba┼člar─▒na gelen k├Ât├╝l├╝kler ve felaketlerin Tanr─▒ ile ilgisi yoktur, Tanr─▒ asla hi├žbir ┼čekilde k├Ât├╝l├╝─če ve felakete neden olmaz.Tanr─▒, fizik yasalar─▒n─▒ ve do─ča kanunlar─▒n─▒ yaratmas─▒ gibi, karma yasas─▒n─▒ da var etmi┼čtir, b├Âylece ki┼či, kaderini kendisi yazmaktad─▒r ancak “Sevgi” olan Tanr─▒, e─čer derin bir ┼čekilde istenirse insanlar─▒n karmalar─▒na iyi etkiye neden olacak bir bi├žimde m├╝dahele edebilir.

Hinduizm’de Karma, 3 ├že┼čittir:
1) Sanchita Karma
2) Prarabdha Karma
3) Kriyamana Karma

Prarabdha Karma, karman─▒n de─či┼čtirilemez k─▒sm─▒d─▒r, dolay─▒s─▒yla bir “sonu├ž”tur ve ya┼čanmak, katlan─▒lmak zorundad─▒r, ok atan bir ki┼činin att─▒─č─▒ oka benzer, ok yaydan ├ž─▒km─▒┼čt─▒r ve ok├žunun, art─▒k elden ├ž─▒kan ve “kaderini ya┼čayacak” olan ok ├╝zerinde yapabilece─či bir ┼čey yoktur tek yapaca─č─▒ “kriyamana Karma” y─▒ yani mevcut durumunu karmas─▒n─▒ en iyi ┼čekilde yarat─▒p yeni okunu en iyi ┼čekilde kullanmakt─▒r.

Ki┼či b├╝t├╝n karmalar─▒ temizleninceye ve ruh evrimini tamamlay─▒ncaya kadar do─čum ├Âl├╝m d├Âng├╝s├╝nde(samsara) kal─▒r, art─▒k ├Â─črenilecek, geli┼čtirilecek bir ┼čey kalmay─▒nca Mok┼ča ad─▒ verilen kurtulu┼ča ula┼č─▒l─▒r ve art─▒k yeniden do─čum, samsara son bulur.

Hinduizm’in kabul etti─či inan├žlar genel olarak ┼čunlard─▒r:
Vedalar (Samhitalar, Brahmanalar, Aranyakalar ve Upani┼čadlar) Tanr─▒ s├Âz├╝d├╝r, ileri seviye ruhsal varl─▒klar olan Ri┼či’lere vahiy yoluyla gelmi┼čtir.
A┼čk─▒n ve i├žkin olan her yerde var olan, hem yarat─▒c─▒ hem de yarat─▒l─▒┼č─▒n kendisi olan ve pek ├žok ┼čekilde tezah├╝r edebilen, farkl─▒ ┼čekillerde adland─▒r─▒lan, her ┼čeyi, b├╝t├╝n canl─▒lar─▒ ve evreni kapsayan, b├╝t├╝n canl─▒lar─▒n kalbinde “├╝st ruh” olarak var olan tek Tanr─▒.
Evrenin s├╝rekli bir, olu┼čum, muhafaza ve yok edili┼č devrelerinden ge├žti─či, sonsuz oldu─ču.
B├╝t├╝n canl─▒lar─▒n yapt─▒klar─▒, d├╝┼č├╝nd├╝kleri ve hissettikleriyle kendi kaderlerini yaratmalar─▒, Karma/etki tepki yasas─▒.
B├╝t├╝n canl─▒lar─▒n, ruhsal evrimlerini tamamlay─▒p Mok┼ča’ya ula┼č─▒ncaya kadar yeniden bedenlendikleri/ reenkarnasyon inanc─▒.
B├╝t├╝n hayat─▒n ve canl─▒lar─▒n kutsal oldu─ču; sayg─▒y─▒, sevgiyi hak ettikleri, zarars─▒zl─▒k(ahimsa) ilkesi.
Sadece, tek bir dinin ge├žerli olmad─▒─č─▒, b├╝t├╝n dinlerin Tanr─▒’ya ula┼čmada ├že┼čitli yollar olarak kabul edilmeleri gerekti─či.
tr.wikipedia

(Visited 2 times, 1 visits today)
Click to rate this post!
[Total: 1 Average: 5]

Leave a Comment